- En güvenilir yöntem, temizlik sonrası ürünsüz bekleme testidir.
- Dört temel tip vardır: kuru, yağlı, karma ve normal. Hassasiyet ayrı bir özelliktir, her tiple birlikte bulunabilir.
- Cilt tipi sabit değildir; mevsim, yaş, hormonlar ve kullanılan ürünler tabloyu değiştirir.
- Yağlı cilt susuz da olabilir; parlama görmek nemlendirmeyi bırakmak için gerekçe değildir.
- Ürün seçimi tipe göre yapıldığında, çoğu inatçı cilt şikâyeti kendiliğinden hafifler.
Cilt tipi, yüz yıkandıktan sonra hiçbir ürün sürmeden beklenen iki üç saatin sonundaki duruma bakılarak anlaşılır. Cilt her yerde gerginse kuru, her yerde parlıyorsa yağlı, yalnızca alın burun çene hattında parlıyorsa karma, ne gerginlik ne belirgin parlama varsa normal cilt düşünülür. Yıkama sonrası kızarıklık, yanma ve karıncalanma ise dördüncü bir cilt tipi değil, bu dört tipin herhangi biriyle birlikte bulunabilen hassasiyet özelliğidir.
ir.
Cilt tipini belirleyen nedir?
Cilt tipini belirleyen temel etken, ciltteki yağ bezlerinin (sebase bezlerin) ne kadar sebum ürettiği ve cilt bariyerinin nemi ne kadar tutabildiğidir. Bu iki değişken birbirinden bağımsızdır ve bu yüzden yağlı ama susuz bir cilt de mümkündür.
Cilt tipini şekillendiren etkenler:
- Genetik yapı: Yağ bezlerinin sayısı ve aktivitesi büyük ölçüde kalıtsaldır.
- Yaş: Sebum üretimi yaşla birlikte azalır; gençlikte yağlı olan cilt ilerleyen yıllarda karmaya ya da kuruya dönebilir.
- Hormonlar: Adet döngüsü, gebelik, menopoz ve polikistik over sendromu yağlanmayı belirgin şekilde değiştirir.
- Mevsim ve iklim: Kışın kuruluk, yazın yağlanma artar.
- Kullanılan ürünler: Sert temizleyiciler bariyeri bozarak cildi hem kuru hem tahriş edilmiş hale getirir.
- İlaçlar ve sağlık durumu: Bazı tedaviler cilt kuruluğunu belirgin şekilde artırır.
Bu nedenle cilt tipiniz "değişmez bir etiket" değildir. Yılda bir kez yeniden değerlendirmek, bakım rutinini güncel tutmanın en pratik yoludur.
Evde uygulanabilir cilt tipi testi
Aşağıdaki test, cilt tipinizi belirlemenin en güvenilir evde yöntemidir. Akşam ya da hafta sonu gibi, birkaç saat ürün kullanmayacağınız bir zaman dilimini seçin.
Adım adım uygulama:
Yüzünüzü ılık suyla ve nazik, köpük yapmayan bir temizleyiciyle yıkayın.
Havluyla bastırarak kurulayın, ovalamayın.
Hiçbir ürün sürmeyin: nemlendirici, serum, tonik ve makyaj dahil.
İki ile üç saat bekleyin. Bu sürede yüzünüze dokunmayın.
İyi aydınlatılmış bir ortamda aynaya bakın ve alın, burun, yanaklar ile çene bölgesini ayrı ayrı değerlendirin.
Yanağınıza temiz bir peçete bastırın, üzerinde yağ izi kalıp kalmadığına bakın.
Sonucu okuma tablosu:
| Bekleme sonunda cildiniz | Peçete izi | Cilt tipiniz |
|---|---|---|
| Her bölgede gergin, pul pul, mat | İz yok | Kuru cilt |
| Her bölgede parlak, gözenekler belirgin | Yanakta ve alında yağ izi | Yağlı cilt |
| Alın, burun ve çene parlak; yanaklar normal ya da kuru | Yalnızca alın ve burunda iz | Karma cilt |
| Ne gerginlik ne parlama; dengeli görünüm | Belirgin iz yok | Normal cilt |
| Yıkamadan sonra kızarma, yanma, karıncalanma | Değişken | Hassas cilt özelliği (üstteki tiplerden biriyle birlikte) |
Test sonucunuz mevsime göre farklılık gösterebilir. Kışın kuruya, yazın karmaya kayan bir sonuç normaldir ve rutininizi buna göre ayarlamanız gerektiğini gösterir.
Cilt tipini bilmek, doğru ürünü bulmaktan daha değerlidir. Yanlış tipe uygun seçilen en iyi ürün bile, doğru tipe uygun sade bir rutinin gerisinde kalır.
Cilt tipleri ve özellikleri
Her cilt tipinin kendine özgü davranışı ve ihtiyacı vardır.
Kuru cilt
Kuru cilt, yeterli sebum üretemediği için nemi tutmakta zorlanır. Yıkandıktan sonra gerginlik hissi tipiktir. Gözenekler küçüktür, cilt matlaşır, kışın pul pul dökülme ve ince çizgilerin belirginleşmesi görülür. Kaşıntı ve hassasiyet sık eşlik eder.
İhtiyacı: bariyeri onaran, yağ içeriği yüksek nemlendiriciler; sabunsuz temizleyiciler; sıcak su yerine ılık su.
Yağlı cilt
Yağlı cilt, yoğun sebum üretimi nedeniyle gün içinde hızla parlar. Gözenekler belirgindir, siyah nokta ve sivilce eğilimi yüksektir. Olumlu yanı, kuru cilde göre ince çizgilerin daha geç belirginleşmesidir.
İhtiyacı: gözenek tıkamayan (non-comedogenic) nemlendiriciler; jel yapılı temizleyiciler; alkol bazlı sert ürünlerden kaçınmak. Ürün etiketlerinde sık karıştırılan iki ifade vardır: yağsız (oil-free) ürünün yağ içermediğini, non-comedogenic ise ürünün gözenek tıkama açısından test edildiğini anlatır. Yağsız bir ürün gözenek tıkayabilir, yağ içeren bir ürün ise non-comedogenic olabilir; yağlı ciltte asıl aranacak ibare bu ikincisidir. Yağlı cildi sürekli kurutmaya çalışmak, ters etkiyle sebum üretimini artırabilir.
Karma cilt
Karma cilt en sık görülen tiptir. Alın, burun ve çeneden oluşan T bölgesi yağlanırken yanaklar normal ya da kurudur. Bu ikili yapı, tek bir ürünle her yeri idare etmeyi zorlaştırır.
İhtiyacı: bölgesel yaklaşım. Yanaklara daha zengin nemlendirici, T bölgesine hafif dokulu ürünler uygulanabilir.
Normal cilt
Normal cilt dengeli sebum üretimine sahiptir. Gözenekler orta boyuttadır, gerginlik ya da aşırı parlama görülmez. Yine de bakımsız bırakıldığında dengesi bozulabilir; koruma odaklı sade bir rutin yeterlidir.
Hassas cilt
Hassas cilt bir tip değil, bir özelliktir. Kuru, yağlı ya da karma cilde eşlik edebilir. Ürünlere kızarıklık, yanma, karıncalanma ve kaşıntıyla tepki verir. Sıcak, soğuk, rüzgâr ve stres tabloyu tetikleyebilir.
Hassasiyetin arkasında bazen gül hastalığı (rozasea) gibi bir tablo bulunabilir. Kalıcı kızarıklık ve sık alevlenme varsa değerlendirme yapılması gerekir.
Cilt tipine göre bakım rutini nasıl kurulur?
Cilt tipine göre bakım rutini, temizlik, nemlendirme ve güneş koruması olmak üzere üç sabit adım üzerine kurulur. Değişen şey, bu adımlarda seçilen ürünlerin dokusu ve içeriğidir.
| Cilt tipi | Temizleyici | Nemlendirici | Öne çıkan not |
|---|---|---|---|
| Kuru | Sabunsuz, kremsi | Zengin, bariyer onarıcı | Sıcak duş süresini kısaltın |
| Yağlı | Jel veya köpük, nazik | Hafif, gözenek tıkamayan | Nemlendirmeyi atlamayın |
| Karma | Nazik, dengeleyici | Bölgesel: T bölgesine hafif, yanaklara zengin | Tek ürünle her yeri idare etmeye çalışmayın |
| Normal | Nazik günlük | Orta ağırlıkta | Koruma odaklı sade rutin yeterlidir |
| Hassas | Kokusuz, minimum içerikli | Yatıştırıcı, basit formül | Yeni ürünü önce kol içinde deneyin |
Her tip için ortak olan iki kural vardır: güneş koruyucu her mevsim kullanılmalıdır ve yeni bir aktif içerik rutine tek tek, birkaç hafta arayla eklenmelidir. Aynı anda birden fazla yeni ürün başlandığında, tepki oluştuğunda sorumlusunu bulmak imkânsız hale gelir.
Cilt tipinize uygun profesyonel bakımı merak ediyorsanız, cilt yüzeyinin nazikçe temizlenip nemlendirildiği hydrafacial uygulamasının içeriği çoğu cilt tipinde uygulanabilir bir başlangıç sunar. Klinikte sunulan diğer seçenekleri estetik dermatoloji hizmetlerimiz sayfasından inceleyebilirsiniz.
Sık yapılan hatalar
- Yağlı cildi nemlendirmemek: Susuz kalan cilt daha çok yağ üretir. Parlama artar.
- Cildi gıcırdayana kadar temizlemek: Bu his temizlik değil, bariyer hasarı işaretidir.
- Aynı anda birden çok aktif ürün başlamak: Tahrişin kaynağını bulmak imkânsızlaşır.
- Kışlık rutini yazın da sürdürmek: Cilt mevsime göre değişir, rutin de değişmelidir.
- Güneş koruyucuyu yağlı ciltte atlamak: Bugün hafif dokulu, mat bitişli seçenekler mevcuttur.
- Sivilce çıktı diye cildi kurutmaya çalışmak: Kuruyan cilt iyileşmez, tahriş olur. Sivilcenin nedenlerini sivilcenin neden çıktığı yazısında bulabilirsiniz.
Sonraki adım
Cilt tipi testi, bakım rutininizi tahmine değil gözleme dayandırmanın en kolay yoludur. Doğru tipi bildiğinizde ürün sayısı azalır, sonuç ise iyileşir. Test sonucunuzun mevsimle değişmesi de beklenen bir durumdur.
Cilt tipinizi netleştirmek ve size uygun bakım planını konuşmak isterseniz randevu oluşturarak İstanbul Dermatolog kliniğinde cilt analizi planlayabilirsiniz.
Ne zaman dermatoloğa başvurmalısınız?
Cilt tipi belirlemek çoğu kişi için evde yapılabilecek bir adımdır. Ancak aşağıdaki durumlarda değerlendirme gerekir:
- Rutini düzenlemenize rağmen kuruluk, kaşıntı veya pullanma geçmiyorsa
- Yüzde kalıcı kızarıklık, sıcak basması veya görünür kılcal damarlar varsa
- Kullandığınız ürünlerin çoğuna yanma, batma veya döküntüyle tepki veriyorsanız
- Sivilceler iz bırakıyor, derin ve ağrılı şişlikler halinde çıkıyorsa
- Ciltte yeni oluşan, büyüyen ya da renk değiştiren bir leke veya kabarıklık fark ettiyseniz
- Kuruluğa halsizlik, kilo değişimi veya saç dökülmesi eşlik ediyorsa
- Yüzde iyileşmeyen yara, kabuklanma ya da soyulma varsa
